Thales

Doğum:  m.ö 624, Anadolu (Bugünkü Türkiye)

Ölüm:     m.ö 547, Anadolu (Bugünkü Türkiye)

  Thales, Examyes ve Cleobuline’in çocuğudur.  Ailesi, Fenike’li Milas’lı olduklarını söyleseler de bazı uzmanlara göre, Thales ailesi Fenike’lidir.

  Thales, bilinen en eski Yunan’lı filozofdur.  Thales, özellikle matematik ve astronomi ile ilgilenmiştir.  Thales’in asıl mesleği mühendislikdir.  Thales’in bilinen tüm özelliklerine rağmen, kendisine ait hiçbir yazı, çalışma, günümüze ulaşmamıştır.  Thales’in, çalışmaları ile ilgili herhengi bir yazı yazıp yazmadığı bilinmemekle birlikte, yazmış olsa bile, Aristo zamanına kadar kaybolduğu düşünülmektedir, çünkü Aristo’nun, Thales’in fikirlerinden yararlandığını gösteren herhangi bir kanıt yoktur.  Bazı tarihçilere göre de Thales’e ait olduğu sanılan, Denizcilik ile ilgili bir kitap bulunmaktadır. 

  Thales’e ait olduğu kesin olan bir yazı bulunmasa da, kendisinden sonra gelen düşünürlerin ve tarihçilerin kendisi hakkında yazmış oldukları yazılar mevcuttur.  Örneğin son büyük Yunan filozofu Proclus (m.s 450), Thales’in Mısır’a ilk giden Yunanlılar’dan olduğunu ve Eski Mısır biliminin Yunan uygarlıkları tarafından tanınmasında büyük pay sahibi olduğunu düşünmüştür. 

  Plutark’ın yazılarında, Thales’in politikayla ve devlet işleriyle de ilgilendiği belirtilmektedir.  Thales, İyonya’nın birbirinden ayrılmış bölgelerini, Teos’un başkent kabul edildiği bir bölgede federasyon olarak birleştirdiği bilinmektedir. 

  Thales’in m.ö 585 yılında meydana gelen bir güneş tutulmasını bildiği söylenmektedir.  O dönemlerde ay tutulmasının periyodları yeni hesaplanmaya başlamıştı ve ay tutulması zaman zaman bilinebiliyordu ama güneş tutulması ile ilgili hiçbir çalışma yapılmamıştı.  Böyle bir dönemde Thales’in güneş tutulmasını önceden bilmesi şaşılacak bir olaydır. 

  Ünlü tarihçi Herodot’a göre, güneş tutulması sırasında Iyonlar ve Lidya’lılar savaş halindeydiler.  Thales, İyonlar tarafında savaşıyordu.  Thales’in güneş tutulmasını önceden haber vermesi ve olayın gerçekleşmesi üzerine Lidya’lılar savaşı bıraktılar ve İyon’lar önemli bir zafer kazandı. 

  m.s ikinci yüzyılda yaşamış olan tarihçi Diagones Laertius’a göre, Thales, Mısır Piramid’lerinin yüksekliğin hesaplamayı başarmıştır.  O dönemde yüksekli ölçüsü bilinmekle birlikte, yüksek cisimlerin boyu hesaplanamıyordu.  Thales, güneş ışığının durumuna göre Piramid’in gölgesinin, Piramid’in boyuna eşit olduğu anı hesaplayarak o anda yerde ölçümünü yaptı.  Thales’in yükseklik hesaplanmasıyla ilgili geliştirdiği bu yöntem başka birçok tarihçi tarafından da dile getirilmiştir.

  Pluratark, ayrıca, Thales’in benzer üçgenler konusunda yaptığı çalışmaları da yazmıştır.  Thales’in benzer üçgenlerle ilgili ulaştığı sonuçlar, günümüzde Thales teoremleri olarak bilinmektedir.  

  Thales’in geometri üzerine yaptığı çalışmalar çok önemlidir.  Günümüz matematikçilerine göre, Thales’in geometri alanında ulaştığı en önemli sonuçlar şunlardır:

1)      Bir daire, bir çap tarafından iki eşit parçaya bölünür

2)      İkizkenar üçgenin iki taban açısı eşittir.

3)      Kesişen iki doğru arasında kalan açılar eşittir.

4)      İki açısı ve bir kenarı eşit oan üçgenler benzerdir.

5)      Yarım daire içindeki bir açı dik açıdır.

  Thales, geometri alanındaki çalışmalarını ve ulaştığı sonuçları, günlük yaşantıya yansıtmasını çok iyi bilen bir bilim adamıydı.  Özellikle uzunluk ölçme konusunda bulduğu teknikler, geometri teoremlerinin ürünleriydi. 

  Tarihçi Eudemus’un yazılarında, Thales’in, bir gemi ile kara arasındaki uzaklığın hesaplanması konusunda yaptığı çalışmalarda, üçgenlerdeki benzerlik teoremlerinden yararlandığı bahsedilmektedir.

  Thales’in dünyanın yapısı ile ilgili görüşleri de oldukça ilginçtir.  Thales, dünyanın, suyun üzerinde yüzen düz yapıda bir cisim olduğuna inanıyordu.  Thales, depremlerin varlığını da bu görüşünden yola çıkarak açıklıyordu.  Thales’in bu konudaki görüşleri günümüz bilimine göre doğru olmasa bile o dönemin şartlarında devrim niteliği taşıyordu.  Thales, deprem olayını, doğaüstü güçlere bağlamayan ilk düşünürdür.